Bagaimana untuk Membuat Bajet

Pengenalan

• Bajet ialah satu perancangan tentang bagaimana wang akan digunakan dalam tempoh tertentu, contohnya seminggu atau sebulan. 
• Bajet penting kerana ia membantu pelajar mengetahui jumlah wang yang diterima, jumlah wang yang perlu dibelanjakan, dan jumlah wang yang boleh disimpan. 
• Melalui bajet, seseorang dapat mengurus kewangan dengan lebih teratur dan mengelakkan pembaziran.

Kenapa bajet penting?

• Menurut modul Celik Wang, berbelanja mengikut bajet dapat membantu seseorang hidup mengikut kemampuan pendapatan bulanan, memperuntukkan wang untuk tabungan, mencapai matlamat kewangan, menyediakan dana kecemasan, memupuk tabiat pengurusan kewangan yang baik, dan meninjau aliran tunai serta nilai harta bersih.
• Ini menunjukkan bahawa bajet bukan sekadar senarai perbelanjaan, tetapi satu alat penting untuk mengawal kehidupan kewangan.

Langkah-langkah membuat bajet

1. Sediakan bajet pada awal bulan

• Langkah pertama ialah menyediakan bajet pada awal bulan atau pada hari menerima gaji, biasiswa, pinjaman, atau duit belanja. 
• Ini penting supaya perbelanjaan dapat dirancang lebih awal dan wang tidak habis tanpa disedari. 
• Apabila bajet dibuat dari awal, pelajar akan lebih jelas tentang jumlah wang yang boleh digunakan sepanjang bulan.

2. Rujuk kepada matlamat kewangan

• Semasa membuat bajet, pelajar perlu melihat semula matlamat kewangan masing-masing. 
• Contohnya, jika matlamatnya ialah membeli komputer riba, menyimpan untuk latihan industri, atau membina dana kecemasan, bajet perlu disusun supaya sebahagian wang diperuntukkan ke arah matlamat tersebut. 
• Dengan cara ini, bajet bukan sekadar untuk berbelanja, tetapi juga untuk membantu mencapai sasaran kewangan.

3. Anggarkan jumlah pendapatan

• Langkah seterusnya ialah menganggarkan jumlah pendapatan bagi tempoh bajet. 
• Bagi pelajar diploma, pendapatan mungkin datang daripada duit belanja ibu bapa, biasiswa, pinjaman pendidikan, elaun, atau kerja sambilan. 
• Semua sumber wang masuk perlu disenaraikan supaya pelajar tahu jumlah sebenar yang ada untuk dibelanjakan dan disimpan.

4. Asingkan wang untuk simpanan

• Modul Celik Wang mencadangkan supaya sekurang-kurangnya 10% daripada pendapatan disimpan untuk tabungan, dan jika mampu, 20% hingga 30% adalah lebih baik.
• Selain itu, pelajar juga digalakkan menyimpan untuk dana kecemasan.
• Ini bermaksud apabila menerima wang, jangan terus berbelanja semuanya.
• Asingkan dahulu wang simpanan supaya baki yang tinggal dapat digunakan dengan lebih berdisiplin.

5. Senaraikan perbelanjaan tetap

• Selepas itu, pelajar perlu membuat anggaran perbelanjaan tetap.
• Perbelanjaan tetap ialah perbelanjaan yang perlu dibayar dan biasanya jumlahnya hampir sama setiap bulan.
• Contohnya termasuk sewa rumah atau bilik, ansuran pinjaman, pembayaran kad kredit, premium insurans, atau yuran tertentu. 
• Walaupun tidak semua pelajar mempunyai semua komitmen ini, apa-apa bayaran yang wajib dan tetap perlu dimasukkan dalam bajet.

6. Senaraikan perbelanjaan boleh ubah

• Seterusnya, pelajar perlu menganggarkan perbelanjaan boleh ubah.
• Perbelanjaan jenis ini berubah mengikut keadaan dan keperluan bulanan.
• Contohnya ialah makanan, pengangkutan, petrol, barang dapur, bil elektrik, bil air, dan bil telefon.
• Pelajar perlu membuat anggaran yang realistik supaya tidak berbelanja terlalu banyak dalam kategori ini.

7. Senaraikan perbelanjaan mengikut budi bicara

• Selain perbelanjaan tetap dan boleh ubah, bajet juga perlu memasukkan perbelanjaan mengikut budi bicara.
• Ini ialah perbelanjaan yang seseorang boleh pilih sama ada hendak berbelanja atau tidak.
• Contohnya seperti hiburan, hadiah, hobi, makan di luar, atau bercuti.
• Bahagian ini penting kerana kebanyakan pembaziran biasanya berlaku dalam perbelanjaan kehendak, bukannya keperluan.

8. Bezakan keperluan dan kehendak

• Semasa membuat bajet, pelajar mesti bijak membezakan antara keperluan dan kehendak.
• Keperluan ialah perkara yang penting seperti makanan, tempat tinggal, pengangkutan, dan bahan pembelajaran.
• Kehendak pula ialah perkara yang diingini tetapi tidak semestinya perlu.
• Modul menasihatkan supaya sebelum membeli sesuatu, tanyakan kepada diri sendiri:
• Adakah saya memerlukannya?
• Adakah saya mampu membelinya?
• Soalan ini membantu pelajar berbelanja dengan lebih bijak.

9. Pantau aliran tunai sebenar

• Membuat bajet sahaja tidak mencukupi.
• Pelajar juga perlu memantau aliran tunai sebenar, iaitu wang yang benar-benar masuk dan keluar setiap hari atau setiap minggu.
• Jika ada lebihan tunai, wang itu wajar dimasukkan ke dalam simpanan.
• Jika berlaku defisit, pelajar perlu mengkaji semula perbelanjaan dan menangguhkan pembelian yang tidak penting.
• Ini bermaksud bajet perlu dibandingkan dengan keadaan sebenar, bukan hanya ditulis di atas kertas.

10. Kaji semula dan ubah bajet jika perlu

• Bajet yang baik perlu sentiasa disemak semula.
• Jika ada perubahan harga, perbelanjaan
• Bajet hanya bermanfaat jika kita benar-benar mengikutinya dan sanggup membuat penyesuaian apabila perlu.

Ciri-ciri bajet yang baik

• Menurut modul, bajet yang baik memerlukan beberapa sikap penting.
• Antaranya ialah sabar dan berdisiplin kerana penyediaan bajet memerlukan usaha berterusan.
• Selain itu, seseorang perlu realistik, iaitu tidak menetapkan simpanan yang terlalu tinggi jika pendapatan masih kecil.
• Bajet juga perlu fleksibel kerana mungkin terdapat perbelanjaan luar jangka.
• Pada masa yang sama, modul juga mengingatkan bahawa seseorang masih boleh memperuntukkan sedikit wang untuk hiburan supaya bajet lebih seimbang dan praktikal.

Contoh bajet

Contohnya, seorang pelajar menerima RM600 sebulan. 

• RM250 untuk makanan,
• RM100 untuk pengangkutan,
• RM50 untuk bil telefon dan internet,
• RM50 untuk bahan pembelajaran,
• RM60 untuk simpanan,
• RM40 untuk dana kecemasan, dan
• RM50 untuk hiburan.

Dengan bajet ini, wang dibahagikan secara terancang dan pelajar dapat mengelakkan masalah kehabisan wang sebelum hujung bulan.

Contoh ini selari dengan prinsip dalam modul yang menekankan pendapatan, simpanan, perbelanjaan tetap, perbelanjaan boleh ubah, dan perbelanjaan budi bicara.

Kesimpulan

• Untuk membuat bajet, pelajar perlu mengenal pasti pendapatan, merujuk kepada matlamat kewangan, mengasingkan simpanan, menyenaraikan perbelanjaan tetap, perbelanjaan boleh ubah, dan perbelanjaan mengikut budi bicara, kemudian memantau aliran tunai sebenar dan menyemak semula bajet dari semasa ke semasa.
• Bajet yang baik membantu pelajar hidup mengikut kemampuan, menabung, dan mengurus wang dengan lebih bijak.